Samenwonen met of zonder samenlevingscontract of toch trouwen: wat past bij jouw situatie?

Je woont samen of gaat samenwonen. Misschien heb je samen een huis gekocht, zijn er kinderen of ben je gewoon al jaren bij elkaar. En toch blijft deze vraag vaak liggen: hebben we eigenlijk een samenlevingscontract nodig?

Veel stellen schuiven dit voor zich uit. Het voelt goed zoals het is of denken er niet over na, terwijl het juist belangrijk is. Afspraken maken kan voelen als wantrouwen. Totdat de relatie over gaat of er iemand overlijdt. Door afspraken te maken, creëer je rust en duidelijkheid in deze situaties.

“We dachten dat het wel goed geregeld was”

Dat horen we vaker dan je denkt.

In de praktijk zien we bijvoorbeeld stellen die al veertig jaar samen zijn, kinderen hebben en nooit iets hebben vastgelegd. Ze zijn niet getrouwd of hebben geen samenlevingscontract. Op het moment dat één van beiden overlijdt, blijkt ineens dat niet de partner, maar de kinderen erfgenaam zijn.

Dat betekent dat de partner samen met de kinderen eigenaar wordt van bijvoorbeeld de woning. De zekerheid die er jarenlang leek te zijn, valt dan ineens weg.  Het grootste misverstand is dan ook dat de wet dit automatisch regelt als je lang genoeg samen bent. Maar zo werkt het niet. Dit moet je echt zelf regelen.

Wat gebeurt er als je niets regelt?

Als je samenwoont zonder samenlevingscontract, is er juridisch weinig vastgelegd. Geen afspraken hebben kan leiden tot onzekerheid, discussies of zelfs financiële problemen. Niet omdat mensen dat willen, maar omdat er niets is vastgelegd om op terug te vallen.

We zien dit bijvoorbeeld in deze situaties:

• overlijden
• uit elkaar gaan
• verschil in inbreng van geld
• gezamenlijke aankopen zoals een woning

Een samenlevingscontract is vaak sterker dan gedacht

Veel mensen zien een samenlevingscontract als een lichte variant van trouwen. Iets voor praktische zaken. Met een samenlevingscontract kun je veel zaken regelen. Denk aan:

• wie wat inbrengt in de woning
• hoe kosten worden verdeeld
• wat er gebeurt bij uit elkaar gaan

Het grote voordeel is dat je zelf bepaalt wat je vastlegt. Je houdt flexibiliteit, maar zorgt wel dat de belangrijkste zaken kloppen.

Belangrijk om te weten: een samenlevingscontract maakt je niet automatisch erfgenaam van elkaar. Daarvoor heb je ook een testament nodig.

Trouwen voelt logisch, maar is een grote stap

Voor veel stellen voelt trouwen als de veilige keuze. De gedachte is: dan is alles goed geregeld. Maar trouwen of een geregistreerd partnerschap betekent ook dat je:

• juridisch en financieel sterker met elkaar verbonden bent
• te maken krijgt met rechten en plichten vanuit de wet
• bij een scheiding afhankelijk bent van procedures en afspraken

Een geregistreerd partnerschap wordt vaak gezien als een tussenvorm, maar juridisch is het vrijwel hetzelfde als een huwelijk. Daarom is het belangrijk om niet alleen vanuit gevoel te kiezen, maar ook te begrijpen wat het betekent en welke belangrijke aspecten daarbij komen kijken.

Wat past bij jouw situatie?

Er is geen standaard antwoord. De juiste keuze hangt af van jullie situatie. Denk aan vragen zoals:

• hebben jullie een koopwoning?
• zijn er kinderen?
• is er verschil in inkomen of vermogen?
• is er sprake van ondernemerschap?

Wat we vaak zien, is dat een samenlevingscontract een logische en toegankelijke basis is. Het geeft duidelijkheid zonder dat je direct vastzit aan alle juridische aspecten van een huwelijk.

Wanneer moet je iets regelen?

Het liefst regel je dit vóór belangrijke momenten in je leven.

Denk aan:

• voordat je gaat samenwonen
• voordat je een woning koopt
• vóór een huwelijk of geregistreerd partnerschap
• wanneer er kinderen komen

Wacht je te lang, dan wordt het vaak ingewikkelder en duurder om het achteraf goed te regelen.

Wat levert het op als je het wél regelt?

Afspraken maken gaat niet alleen over risico’s voorkomen. Het geeft vooral rust en duidelijkheid. Je weet waar je aan toe bent en voorkomt dat je op een lastig moment nog alles moet uitzoeken.

Denk aan:

• duidelijkheid bij uit elkaar gaan
• zekerheid voor je partner bij overlijden
• bescherming van geld en bezittingen
• minder kans op conflicten

Twijfel je? Dan is dat je signaal

De belangrijkste vraag is simpel: hebben wij het goed geregeld? Als je daar geen duidelijk antwoord op hebt, is het verstandig om dat te laten checken.

Een eerste gesprek geeft inzicht in jouw situatie en wat daarbij past. Zonder verplichtingen, maar met duidelijkheid.

Tot slot

Samenwonen, een samenlevingscontract of trouwen gaat niet alleen over hoe je je relatie vormgeeft. Het gaat ook over verantwoordelijkheid. Je bouwt samen iets op, dan wil je ook dat het klopt.

Niet alleen nu, maar ook later.

Veelgestelde vragen

Heb je een samenlevingscontract nodig als je samenwoont?

Ja, in de meeste gevallen wel. Zonder samenlevingscontract is er juridisch weinig geregeld. Dat kan problemen geven bij overlijden of als jullie uit elkaar gaan.

Is een samenlevingscontract voldoende?

Niet altijd. Een samenlevingscontract regelt veel, maar niet alles. Wil je dat je partner erfgenaam is, dan heb je ook een testament nodig.

Wat is het verschil tussen samenwonen en trouwen?

Bij trouwen of een geregistreerd partnerschap krijg je automatisch rechten en plichten vanuit de wet. Bij samenwonen bepaal je zelf wat je vastlegt.

Is een geregistreerd partnerschap iets anders dan trouwen?

Veel mensen denken van wel, maar juridisch zijn ze vrijwel gelijk. De gevolgen zijn in de praktijk bijna hetzelfde.

Wanneer moet je een samenlevingscontract regelen?

Het liefst vóórdat je gaat samenwonen of een woning koopt. Maar ook daarna is het nog mogelijk. Wacht niet te lang.

Wat gebeurt er als je niets regelt?

Dan bepaalt de wet wat er gebeurt. Vaak betekent dit dat je partner geen erfgenaam is en dat er onduidelijkheid ontstaat bij uit elkaar gaan of overlijden.

Is een eerste gesprek met de notaris verplicht
Nee. Je kunt altijd vrijblijvend laten checken of jouw situatie goed geregeld is en wat er eventueel nodig is.